Önce en yakın yasal mirasçı sınıfı bulunur
Türk Medeni Kanunu’na göre ilk olarak miras bırakanın altsoyu değerlendirilir. Çocuk veya onların yerine geçen altsoy varsa anne-baba ve daha uzak sınıflar pay alamaz. Altsoy yoksa anne-baba ve onların altsoyu; bu sınıfta da mirasçı yoksa büyükanne-büyükbaba kolları gündeme gelir. Bu sıra, aile ağacındaki herkesin aynı anda pay almadığı anlamına gelir.
Çocuklar ve temsil yoluyla mirasçılık
Çocuklar eşit mirasçıdır. Miras bırakandan önce ölen bir çocuğun payı kaybolmaz; o çocuğun kendi altsoyuna geçer. Örneğin iki çocuk kökünden biri hayatta, diğeri önce ölmüş ve iki çocuğu kalmışsa yaşayan çocuk kök payını tek başına; iki torun ise diğer kök payını eşit alır. Evlat edinilmiş çocuk ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; ayrıca kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder.
Sağ kalan eşin yasal oranı
Sağ kalan eş altsoy ile birlikte mirasçıysa 1/4; anne-baba sınıfıyla birlikteyse 1/2; büyükanne-büyükbaba sınıfı ve onların çocuklarıyla birlikteyse 3/4 oranında yasal miras payı alır. Bu sınıflarda mirasçı yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Eşin payından sonra kalan bölüm, ilgili mirasçı sınıfının kendi kurallarına göre dağıtılır.
Anne-baba ve büyükanne-büyükbaba kolları
Altsoy yoksa anne ve baba kural olarak eşit pay alır. Önce ölen ebeveynin yerini kendi altsoyu, yani miras bırakanın kardeş veya yeğen kolları alabilir. Bir tarafta hiç mirasçı kalmamışsa o tarafın payı diğer tarafa geçer. Büyükanne-büyükbaba düzeyinde de önce anne ve baba tarafları, sonra her taraftaki kökler değerlendirilir.
Miras payı ile mal rejimi tasfiyesi aynı hesap değildir
Evlilikte edinilmiş mallara katılma veya başka bir mal rejimi varsa önce eşin terekeye karşı mal rejiminden doğan alacağı ya da terekenin eşe karşı alacağı belirlenebilir. Yasal miras oranı, bu tasfiyeden sonra oluşan tereke üzerinde uygulanır. Bu nedenle “eş mirasın 1/4’ünü alır” cümlesi, evlilik mallarının tamamında yalnızca 1/4 hakkı olduğu anlamına gelmez.
Otomatik hesap ne zaman yeterli değildir?
Vasiyetname veya miras sözleşmesi, saklı pay, tenkis, denkleştirme, mirasın reddi, feragat, mirasçılıktan çıkarma, soybağı tartışması, ölüm sırası, gaiplik, yabancılık unsuru veya birden fazla kuşakta temsil varsa oranlar dosya ve kayıtlar üzerinden incelenmelidir. Mirasçılık belgesi de aile kayıtlarındaki hukuki duruma göre düzeltilebilir veya geçersizliği ileri sürülebilir.
Sık sorulanlar
01Eş ve iki çocuk varsa miras nasıl paylaşılır?+
Standart yasal mirasçılıkta sağ kalan eş 1/4, çocuklar kalan 3/4’ü eşit paylaşarak kişi başı 3/8 alır. Mal rejimi tasfiyesi ve özel durumlar bu orandan ayrı değerlendirilir.
02Miras bırakandan önce ölen çocuğun payı kime geçer?+
O çocuğun altsoyu varsa temsil yoluyla onun kök payını alır ve kendi aralarında eşit paylaşır. Daha derin veya tartışmalı aile ağacında kayıtlar ayrıca incelenmelidir.
03Kardeşler çocuklarla birlikte mirasçı olur mu?+
Hayır. Miras bırakanın altsoyu varsa anne-baba sınıfı ve bu sınıftaki kardeşler yasal miras payı alamaz.
Bu yazı, yayın veya güncelleme tarihinde erişilen genel kurallar hakkında bilgi verir. Hukuki danışmanlık, teşhis, hesap kesinliği veya belirli bir sonuca ilişkin taahhüt değildir. Mevzuat ve içtihat değişebilir.